Program Partii Razem dla Europy i polityki zagranicznej w pigułce
Razem nie chce Polski „czekającej w przedpokoju", aż o jej przyszłości zdecydują w Brukseli, Berlinie czy Waszyngtonie. Odpowiedzią partii jest silna Polska w Unii głęboko zreformowanej: takiej, w której przestarzałe reguły fiskalne nie blokują inwestycji publicznych, demokratyczne instytucje ważą więcej niż korporacyjni lobbyści, a rozszerzenie o Wschód jest projektem solidarnościowym, a nie tworzeniem kolejnych peryferii. Ten hub zbiera wszystkie unijne postulaty programu i rozpisuje je na osobne teksty z liczbami i źródłami.
Bo obecne reguły wiążą państwom ręce akurat tam, gdzie najbardziej potrzeba inwestycji. Traktatowe progi deficytu (3% PKB) i długu (60% PKB) powstały w innej epoce gospodarczej i dziś wymuszają cięcia zamiast rozwoju. Razem chce ich renegocjacji, by finansowanie inwestycji publicznych z kredytu przestało być traktowane jak przewinienie. Mechanizm i to, co konkretnie blokują unijne reguły fiskalne, rozkładamy w tekście kredyt na inwestycje publiczne.
Na tym, że jedyna bezpośrednio wybierana instytucja UE — Parlament Europejski — nie może sama zgłaszać ustaw. Prawo inicjatywy ma Komisja, a Parlament może ją jedynie o projekt poprosić. Razem chce to zmienić i dać Parlamentowi realną inicjatywę ustawodawczą, domykając lukę między demokratyczną legitymacją a władzą. Rozpisujemy to w tekście Parlament Europejski bez inicjatywy ustawodawczej.
Drugą stroną tego samego problemu jest nierównowaga wpływów: instytucje unijne bywają bardziej skłonne słuchać korporacyjnych lobbystów niż obywateli. Skalę zjawiska i to, co Razem chce z nim zrobić, pokazujemy w tekście lobbyści w Brukseli.
Stanowisko partii wobec wspólnej waluty jest warunkowe: dotyczy dzisiejszego, źle zabezpieczonego kształtu strefy, a nie samej idei wspólnego pieniądza. Razem sprzeciwia się przyjęciu euro w obecnym kształcie strefy — źle zaprojektowanej, bez mechanizmów ochronnych, pogłębiającej różnice między bogatym centrum a peryferiami, co boleśnie pokazały kryzysy w Grecji i Hiszpanii. Zreformowaną, solidarną unię walutową partia zadeklarowała poprzeć. Argumentację rozwijamy w tekście euro tak, ale nie w tym kształcie.
Razem wspiera akcesję Ukrainy do Unii, ale widzi ją jako część europejskiej wspólnoty politycznej opartej na solidarności, a nie jako powiększanie rynku zbytu dla najsilniejszych gospodarek. Rozszerzenie ma iść w parze z reformą, żeby nowi członkowie nie trafiali od razu na pozycję peryferii. Rozwijamy to w tekście Ukraina w Unii, a szerszy kontekst wsparcia Kijowa w hubie Ukraina i Wschód.
Doprowadzimy do renegocjacji przestarzałych traktatów unijnych, aby ułatwić finansowanie inwestycji publicznych w oparciu o kredyty. Sprawimy, że instytucje Unii Europejskiej będą bardziej demokratyczne — Parlament Europejski uzyska nowe uprawnienia, w tym inicjatywę legislacyjną. Ograniczymy wpływy lobbystów w Unii Europejskiej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 1, partiarazem.pl
Razem popiera akcesję Ukrainy do Unii Europejskiej — stanowisko utrzymywane od 2019 roku, zanim stało się głównym nurtem. Warunkiem jest, by rozszerzeniu towarzyszyła reforma Unii, a integracja służyła solidarnemu rozwojowi, nie potraktowaniu Ukrainy jako taniej montowni i rynku zbytu.
Razem nie sprzeciwia się euro w imię „utraty suwerenności”, lecz z pragmatycznego wyliczenia: źle zaprojektowana unia walutowa, bez mechanizmów chroniących słabsze gospodarki, pogłębia różnice między centrum a peryferiami. Zreformowaną, solidarną strefę euro partia poprze — to stanowisko z 2015 roku wciąż obowiązuje.
W Brukseli działa około 25 tysięcy lobbystów, a same korporacje i ich stowarzyszenia wydały w 2024 roku na wpływanie na instytucje UE ok. 1,3 mld euro. Razem chce ograniczyć wpływ korporacyjnych lobbies, bo instytucje pozbawione demokratycznej legitymacji łatwiej słuchają wielkiego kapitału niż obywateli.
Parlament Europejski to jedyny organ Unii wyłaniany w powszechnych wyborach, a mimo to nie ma prawa samodzielnie zgłosić projektu ustawy — może jedynie poprosić o to Komisję. Razem chce dać PE realną inicjatywę legislacyjną i domknąć deficyt demokratyczny Unii.
Unijny limit 3% deficytu i 60% długu do PKB traktuje wydatek na tory kolejowe tak samo jak na bieżącą konsumpcję — inwestycja publiczna finansowana z kredytu wpada w te same nożyce. Razem chce renegocjacji przestarzałych traktatów, żeby państwa mogły pożyczać na rozwój, a nie tylko oszczędzać.
