Ukraina i Wschód | Razem dla Europy

Białoruś: solidarność z opozycją, punktowe sankcje na reżim

Sat, 18 Jul 2026 09:00:00 +0200

Partia Razem od lat trzyma się rozróżnienia między reżimem a społeczeństwem: popiera demokratyczną opozycję białoruską i domaga się punktowych sankcji wymierzonych w funkcjonariuszy reżimu Aleksandra Łukaszenki odpowiedzialnych za represje; ich ciężar ma omijać zwykłych ludzi bitych na ulicach Mińska. Solidarność ze społeczeństwem i nacisk na aparat władzy wyrastają tu z tej samej troski — o obywateli, nie o interes elity.

Dlaczego sankcje mają uderzać w funkcjonariuszy, a nie w całe społeczeństwo

Kierunek partia wyznaczyła w dokumencie o polityce wschodniej z 8 lipca 2019 roku. Razem domaga się w nim punktowych sankcji wobec Białorusi piętnujących łamanie praw człowieka — na przykład zakazu wjazdu na terytorium Unii dla wyższych rangą przedstawicieli milicji, Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego i sędziów politycznych (Partia Razem, 2019). Sens takiego narzędzia polega na precyzji: uderza w konkretnych sprawców represji, zamiast dławić całe społeczeństwo.

Po uprowadzeniu opozycjonisty Romana Protasiewicza z pokładu pasażerskiego samolotu zmuszonego do lądowania w Mińsku 23 maja 2021 roku partia zaostrzyła ton. W stanowisku z 25 maja 2021 roku Zarząd Krajowy Razem nazwał działania reżimu państwowym terroryzmem i zażądał rozszerzenia sankcji, w szczególności wobec funkcjonariuszy reżimu, oraz natychmiastowego uwolnienia więźniów politycznych (Partia Razem, 2021). Nawet w reakcji na akt tak jawnego bezprawia partia celowała w aparat władzy, nie w mieszkańców kraju.

Skala represji i unijnej odpowiedzi

Nacisk na reżim ma konkretne uzasadnienie w skali prześladowań. Białoruskie Centrum Obrony Praw Człowieka „Wiasna" policzyło, że tylko w 2024 roku w procesach o charakterze politycznym skazano na Białorusi co najmniej 1721 osób (Wiasna), a ponad połowa z nich trafiła do kolonii karnych i więzień (Wiasna, za: Głos znad Niemna, 2024). Skalę i systematyczność represji — tortury, prześladowania dysydentów, tłumienie niezależnych mediów — dokumentuje też Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR).

Unia odpowiedziała mechanizmem, który odpowiada logice punktowych sankcji z programu Razem. Po kolejnej rundzie z marca 2025 roku restrykcje objęły 310 osób i 46 podmiotów (zestawienie środków — Rada UE), poddanych zamrożeniu aktywów i zakazowi wjazdu do UE; na liście są m.in. członkowie Centralnej Komisji Wyborczej, sędziowie i propagandyści reżimu (Rada UE, 2025). Sankcje adresowane są do konkretnych funkcjonariuszy i nie uderzają w białoruską gospodarkę jako taką.

Druga strona: pozytywne wsparcie dla społeczeństwa

Nacisk na aparat represji to w ujęciu Razem tylko połowa polityki wobec Białorusi. Partia podkreśla znaczenie działań pozytywnych — wsparcia demokratycznych i postępowych sił dążących do demokratyzacji kraju oraz dostępu mieszkańców do niezależnych mediów, takich jak Radio Racja, które mają spełniać najwyższe standardy rzetelności i same być wzorcowymi pracodawcami. Solidarność obejmuje też ochronę prześladowanych dysydentów, których państwa Unii powinny wesprzeć.

To rozróżnienie między reżimem a obywatelami przewija się przez całą wschodnią politykę partii. Także w stanowisku z pierwszych godzin inwazji na Ukrainę Razem podkreślał, że obywateli rosyjskich i białoruskich należy wyraźnie odróżnić od niedemokratycznych elit reżimów Putina i Łukaszenki. Ta sama wrażliwość — troska o ludzi, nie o interes aparatu władzy — łączy się z krytyką sposobu, w jaki polskie państwo traktuje osoby uwięzione na granicy; piszemy o tym w tekście o pushbackach na granicy polsko-białoruskiej. Reżim Łukaszenki instrumentalnie wykorzystuje migrantów, ale odpowiedzią nie może być odbieranie im prawa do godnego traktowania.

Co proponuje Razem

Domagamy się punktowych sankcji wobec Białorusi piętnujących łamanie praw człowieka w tym kraju, np. zakazu wjazdu na terytorium Unii Europejskiej dla wyższych rangą przedstawicieli milicji, Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego i sędziów politycznych.— Partia Razem, stanowisko „Co z polityką wschodnią?” (2019), sekcja „Ukraina i Białoruś”, pkt 6, partiarazem.pl

Punktowe sankcje na funkcjonariuszy reżimu — zakaz wjazdu i zamrożenie aktywów konkretnych funkcjonariuszy odpowiedzialnych za represje; zwykli obywatele sankcjami nie są objęci.
Odróżnienie reżimu od obywateli — polityka wymierzona w aparat Łukaszenki, przy solidarności ze zwykłymi Białorusinami.
Wsparcie demokratycznej opozycji i dysydentów — pomoc siłom dążącym do demokratyzacji oraz ochrona prześladowanych.
Dostęp do niezależnych mediów — wsparcie nadawców takich jak Radio Racja, rzetelnych i będących wzorcowymi pracodawcami.
Uwolnienie więźniów politycznych — trwały postulat wobec reżimu przetrzymującego setki skazanych w procesach politycznych.

Źródła i dalsza lektura

Praca zgodna z kwalifikacjami i wspólne związki zamiast dumpingu

Fri, 17 Jul 2026 09:00:00 +0200

Kraj przyjął miliony ludzi uciekających przed wojną, a od tego, na jakich warunkach oni pracują, zależy zarówno ich los, jak i stabilność polskiego rynku pracy. Razem stawia sprawę jasno: osoby z Ukrainy powinny pracować zgodnie ze swoimi kwalifikacjami i na równych z Polakami warunkach, zamiast poniżej wykształcenia i za stawki, które ledwo starczają na życie. Narzędziem tej równości mają być wspólne związki zawodowe i jednakowa ochrona prawem pracy, bo dopiero one wytrącają pracodawcom broń, jaką jest wygrywanie jednych pracowników przeciw drugim.

Skąd ta skala i dlaczego to sprawa pracownicza

Ruch ludności po lutym 2022 roku był bezprecedensowy. Do końca stycznia 2024 roku granicę z Ukrainy do Polski przekroczono 18,8 mln razy, a ochroną czasową objęto blisko 1,8 mln osób (Urząd do Spraw Cudzoziemców, 2024). Wielu przybyłych z czasem podjęło legalną pracę: na koniec 2024 roku do ubezpieczeń społecznych w ZUS zgłoszonych było 787,5 tys. obywateli Ukrainy — najliczniejsza grupa wśród ponad 1,19 mln ubezpieczonych cudzoziemców (ZUS, 2024).

Za tymi liczbami kryje się realny problem: część tych osób pracuje poniżej kwalifikacji, bo szybciej znaleźć zajęcie w magazynie niż nostryfikować dyplom. Razem opisał to zjawisko już w stanowisku Rady Krajowej z 30 marca 2022 roku, ostrzegając przed sytuacją, w której pracownicy w Polsce pracują poniżej kwalifikacji za pensję ledwo starczającą na życie (Partia Razem, 2022). Marnuje się przy tym potencjał lekarek, nauczycieli i naukowców, których polskie usługi publiczne akurat potrzebują.

Równe warunki jako tama dla dumpingu

Sednem stanowiska Razem jest fundamentalna równość wszystkich pracujących w Polsce. Kiedy Ukrainka i Polak wykonują tę samą pracę, muszą podlegać tym samym stawkom i tej samej ochronie — inaczej pracodawca zyskuje pokusę, by zatrudniać taniej i słabiej chronioną osobę, a płace lecą w dół dla wszystkich. Partia wskazuje na konkretne mechanizmy wyrównania: umożliwienie pracy zgodnej z wykształceniem i doświadczeniem, intensywne kursy języka polskiego oraz pomoc w przygotowaniu do egzaminów zawodowych dla medyków, nauczycielek i akademików.

Kluczowym narzędziem jest ułatwienie osobom z Ukrainy wstępowania do polskich związków zawodowych. Wspólna reprezentacja pracownicza oznacza, że stawki i warunki negocjuje się solidarnie, ponad podziałem narodowościowym, zamiast pozwalać, by strach o pracę dzielił załogi. Razem wiąże to wprost z odporem wobec „faszystowskich fake newsów i szczucia jednych na drugich": tam, gdzie brakuje równych reguł zatrudnienia, łatwiej i o dumping płacowy, i o propagandę, która tłumaczy pogorszenie warunków obecnością przybyszów.

Ten sam kierunek zapisano w programie partii. Postulat uregulowania rynku pracy obcokrajowców, ukrócenia nieuczciwych agencji pracy i korupcji przy wizach opisujemy szerzej w tekście o rynku pracy cudzoziemców. Dopóki pośrednictwo pozostaje nieuszczelnione, a prawo pracy nieegzekwowane, zasada równych warunków nie przekłada się na realną ochronę pojedynczego pracownika.

Praca zgodna z kwalifikacjami jako oś integracji

Razem traktuje zatrudnienie zgodne z kwalifikacjami jako oś integracji, a nie kwestię wtórną. W stanowisku z 2022 roku partia apelowała, by pobyt uchodźców nie stał się przerwą w życiorysie spędzoną w ciągłej niepewności, lecz etapem stabilizacji i włączenia do budowy wspólnego dobrobytu. Deklaracja programowa dopowiada stronę instytucjonalną: sprawne mechanizmy integracji, więcej tłumaczy w urzędach do spraw cudzoziemców oraz dostęp do nauki języka i kultury polskiej. Integracja rozumiana jest tu jako włączenie na równych prawach, przy zachowaniu podmiotowości przybyłych, a nie przymusowa asymilacja.

Co proponuje Razem

Uregulujemy rynek pracy obcokrajowców i skończymy z nieuczciwymi agencjami pracy i korupcją przy wydawaniu wiz. Wszyscy pracownicy w Polsce, niezależnie od narodowości muszą być tak samo chronieni prawem pracy.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 8, partiarazem.pl

Praca zgodna z kwalifikacjami — dostęp do zawodu dla medyków, nauczycielek i naukowców z Ukrainy zamiast marnowania ich potencjału w zajęciach poniżej wykształcenia.
Równe warunki z polskimi pracownikami — te same stawki i ta sama ochrona za tę samą pracę, co odbiera pracodawcom pokusę dumpingu.
Wspólne związki zawodowe — ułatwienie osobom z Ukrainy wstępowania do polskich związków, by płace negocjować solidarnie ponad podziałem narodowościowym.
Sprawna integracja — kursy języka, więcej tłumaczy w urzędach i realne wsparcie w wejściu na rynek pracy, tak by pobyt nie był przerwą w życiorysie.

Źródła i dalsza lektura

Zbrodnia agresji i zbrodnie wojenne przed MTK: stanowisko Razem

Thu, 16 Jul 2026 09:00:00 +0200

Gdy sprawcy jednej wojny pozostają bezkarni, próg przed rozpętaniem następnej opada — i właśnie dlatego Partia Razem od pierwszego dnia rosyjskiej inwazji domaga się, by osoby odpowiedzialne za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie trafiły przed Międzynarodowy Trybunał Karny, a wobec nich wydano nakazy aresztowania. Postulat opiera się na prostej zasadzie: prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, a najwyżsi decydenci muszą odpowiadać osobiście.

Czego domaga się Razem?

W stanowisku Rady Krajowej z 25 lutego 2022 roku, przyjętym w pierwszych godzinach inwazji, Razem wezwał do zgłoszenia odpowiedzialnych — od Putina i rosyjskiego rządu po dowódców Sił Zbrojnych — do Międzynarodowego Trybunału Karnego jako winnych zbrodni agresji i zbrodni wojennych. Partia domagała się też wydania wobec tych osób europejskiego nakazu aresztowania wraz z instrukcjami dla polskiej policji (Partia Razem, 2022).

Ta linia wpisuje się w szerszą, programową zasadę Razem — ściganie zbrodniarzy wojennych bez wyjątków dla sojuszników. Deklaracja programowa mówi o niej wprost: reguła ma obowiązywać bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael, czy ktokolwiek inny. Ten sam standard, przyłożony konsekwentnie do wszystkich, opisujemy w tekście o ściganiu zbrodniarzy bez wyjątków.

Nakaz aresztowania Putina — co orzekł MTK

To, o co Razem apelował w lutym 2022 roku, częściowo się ziściło. 17 marca 2023 roku Izba Przygotowawcza II Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała nakazy aresztowania Władimira Putina oraz rosyjskiej rzeczniczki praw dziecka Marii Lwowej-Biełowej (MTK, 2023). Zarzut dotyczy zbrodni wojennej bezprawnej deportacji i przemieszczania ludności — konkretnie ukraińskich dzieci — z okupowanych terenów do Federacji Rosyjskiej, kwalifikowanej z artykułów 8(2)(a)(vii) i 8(2)(b)(viii) statutu rzymskiego. Zdaniem sędziów istnieją uzasadnione podstawy, by przypisać Putinowi indywidualną odpowiedzialność karną, w tym z tytułu odpowiedzialności przełożonego.

Ranga orzeczenia wykracza poza pojedynczą sprawę. Sekretariat ONZ odnotował, że to pierwszy w historii nakaz aresztowania wydany wobec urzędującego przywódcy stałego członka Rady Bezpieczeństwa (UN News, 2023). Choć Rosja nie uznaje jurysdykcji MTK, nakaz oznacza, że w 125 państwach-stronach statutu rzymskiego Putin podlega aresztowaniu, co realnie ogranicza jego swobodę podróży i buduje precedens odpowiedzialności najwyższych decydentów.

Luka, której MTK sam nie domknie

Nakaz z Hagi dotyczy zbrodni wojennych, ale nie samej zbrodni agresji — czyli decyzji o rozpętaniu wojny. Ze względu na konstrukcję jurysdykcji MTK nie może w tej sprawie postawić rosyjskich przywódców przed sądem, i właśnie tę lukę ma wypełnić powoływany osobno trybunał. Grupa państw pod egidą Rady Europy uzgodniła instrumenty prawne Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie na spotkaniu we Lwowie 9 maja 2025 roku, a porozumienie podpisano w Strasburgu 25 czerwca 2025 roku; poszerzone porozumienie częściowe przyjęło 15 maja 2026 roku 36 państw oraz Unia Europejska (Rada Europy). Postulat Razem, mówiący łącznie o „zbrodni agresji i zbrodniach wojennych", trafnie rozróżniał obie ścieżki, zanim międzynarodowe instytucje ruszyły każdą z osobna.

Odpowiedzialność karna sprawców jest przy tym tylko jednym elementem szerszego stanowiska. Ta sama Rada Krajowa domagała się wsparcia ukraińskiej obronności, pomocy finansowej i humanitarnej oraz przygotowania procedur azylowych dla uchodźców — ściganie winnych i realna pomoc były traktowane jako części jednej odpowiedzi na agresję.

Co proponuje Razem

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Zgłaszanie sprawców do MTK — odpowiedzialnych za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie mają dosięgnąć procedury Trybunału w Hadze.
Nakazy aresztowania i egzekwowanie ich — wraz z instrukcjami dla polskich służb, tak by orzeczenia nie zostały na papierze.
Standard bez wyjątków — prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, także wśród sojuszników.
Odpowiedzialność najwyższych decydentów — ściganie ma sięgać osób podejmujących decyzje, a nie zatrzymywać się na wykonawcach.

Źródła i dalsza lektura

Umorzyć dług Ukrainy, żeby obsługa rat nie sabotowała obrony

Wed, 15 Jul 2026 09:00:00 +0200

Kraj, który broni się przed inwazją, nie powinien co miesiąc wybierać między spłatą raty a zakupem amunicji. Dług zagraniczny Ukrainy trzeba umorzyć w całości — tego Razem domaga się wprost. Chodzi nie o gest solidarności, lecz o arytmetykę budżetu wojennego państwa: pieniądze wydane na odsetki od długu to te same środki, których zabraknie na obronę i usługi publiczne.

Dlaczego dług osłabia obronę i odbudowę?

Logikę tę Razem opisał już w pierwszych godzinach inwazji. W stanowisku z 25 lutego 2022 roku partia zwróciła uwagę, że Ukraina na obsługę długu międzynarodowego wydaje więcej niż na obronność, i zaapelowała, by koszty obsługi ukraińskiego długu publicznego przejął w całości Europejski Bank Centralny (Partia Razem, 2022). Rok później, w rocznicowym stanowisku z 24 lutego 2023 roku, sformułowanie stało się jeszcze ostrzejsze: partia nawołuje do całkowitego umorzenia długu zagranicznego Ukrainy, bo osłabia on finansowanie obrony i bieżącego funkcjonowania państwa, a po wojnie konieczność spłaty będzie sabotować odbudowę struktur państwowych i społecznych (Partia Razem, 2023).

Mechanizm jest znany z wielu gospodarek wychodzących z kryzysu. Wysokie raty wypychają z budżetu wydatki na wojsko, szpitale i infrastrukturę, a wierzyciele odzyskują pieniądze kosztem zdolności państwa do przetrwania. W warunkach wojny ten sam schemat oznacza mniej środków na obronę terytorium.

Co już zrobiono z długiem Ukrainy?

Międzynarodowe instytucje częściowo poszły w stronę, którą wskazuje Razem — choć drogą łagodniejszą niż pełne umorzenie. W marcu 2023 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy zatwierdził dla Ukrainy czteroletni program rozszerzonego finansowania (EFF) o wartości 15,6 mld dolarów, jako część pakietu wsparcia sięgającego 115 mld dolarów (MFW, 2023). Program przewidywał restrukturyzację zadłużenia jako warunek przywrócenia jego zdolności do spłaty; kolejne transze Fundusz uruchamiał po przeglądach, m.in. przy szóstej rewizji w grudniu 2024 roku (MFW, 2024).

Najdalej poszła restrukturyzacja obligacji z sierpnia 2024 roku. Ukraina uzgodniła z posiadaczami papierów wymianę 13 serii euroobligacji o łącznej wartości 20,5 mld dolarów, z 37-procentową redukcją wartości nominalnej. Operacja obniżyła zadłużenie o ponad 8,5 mld dolarów, a koszty jego obsługi do 2033 roku o ponad 22 mld dolarów; poparło ją 97,38 proc. obligatariuszy (White & Case, 2024). To najbardziej znacząca operacja oddłużeniowa ostatnich lat, przeprowadzona po to, by uwolnić środki na obronę i odbudowę.

Dlaczego częściowa ulga to jeszcze nie umorzenie

Redukcja o 37 proc. i wydłużenie terminów przynoszą Ukrainie oddech, ale zostawiają dług, który po wojnie znów zacznie ciążyć budżetowi. Restrukturyzacja z 2024 roku zawiera nawet klauzulę, która pozwala wierzycielom odzyskać część umorzonej kwoty, jeśli ukraińska gospodarka odbije się mocniej, niż zakłada MFW. Stanowisko Razem idzie dalej niż taka warunkowa ulga i domaga się rozwiązania trwałego — pełnego umorzenia, które nie wróci jako obciążenie w chwili, gdy kraj będzie odbudowywał zniszczone miasta i sieci.

Postulat łączy się bezpośrednio z pytaniem, kto sfinansuje odbudowę. Jeśli rachunek za wojnę ma ponieść agresor, a nie zaatakowany, to trzeba też zdjąć z Ukrainy ciężar spłacania wierzycieli w chwili, gdy walczy o przetrwanie. Tę samą zasadę — że dług nie może wpychać całych społeczeństw w ubóstwo — Razem stosuje wobec szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa.

Co proponuje Razem

Będziemy dążyć do umorzenia długu zagranicznego Ukrainy i szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 6, partiarazem.pl

Całkowite umorzenie długu zagranicznego Ukrainy — rozwiązanie trwałe zamiast warunkowej ulgi, którą wierzyciele mogą częściowo odwrócić.
Obrona przed spłatą — środki, które dziś idą na obsługę zadłużenia, mają zasilać obronność i bieżące funkcjonowanie państwa.
Odbudowa bez pętli długu — po wojnie kraj nie może startować z odbudową, mając na karku raty osłabiające finanse publiczne.
Przejęcie kosztów obsługi przez instytucje europejskie — w stanowisku z 2022 r. Razem wskazał Europejski Bank Centralny jako podmiot, który mógłby przejąć te koszty.

Źródła i dalsza lektura

Kto zapłaci za odbudowę Ukrainy? Zamrożone w UE aktywa Rosji

Tue, 14 Jul 2026 09:00:00 +0200

Odbudowa Ukrainy będzie kosztować setki miliardów euro, a fundamentalne pytanie brzmi, kto poniesie ten ciężar. Dla Razem odpowiedź jest prosta: rachunek ma zapłacić sam agresor i ci, którzy wzbogacili się na jego reżimie, a nie podatnicy państw, które i tak ponoszą koszty wojny. W programie zapisano finansowanie odbudowy z unijnych funduszy celowych oraz z majątków rosyjskich oligarchów zajętych na terenie Unii Europejskiej. Do tego dochodzi rachunek najcięższego kalibru — unieruchomione w europejskich depozytach rezerwy rosyjskiego banku centralnego, których dochody już dziś płyną do Kijowa.

Ile rosyjskich pieniędzy leży zamrożonych w Europie?

Po inwazji z lutego 2022 roku państwa zachodnie unieruchomiły rezerwy walutowe rosyjskiego banku centralnego. W samej Unii Europejskiej idzie to w około 210 mld euro, a licząc cały świat — blisko 260 mld euro (CEPR, 2024). Nie są one rozproszone: gros tej sumy, około 194 mld euro, spoczywa w jednym belgijskim depozycie papierów wartościowych — Euroclear. To niemal 85 proc. bilansu tej instytucji jest dziś związane z sankcjonowanymi rosyjskimi aktywami.

Odróżnić trzeba od tego majątki prywatne. Powołana przez Komisję Europejską grupa „Freeze and Seize" zajmowała się jachtami, nieruchomościami i kontami sankcjonowanych oligarchów; już w kwietniu 2022 roku Komisja raportowała zamrożenie aktywów oligarchów i podmiotów rosyjskich oraz białoruskich rzędu prawie 30 mld euro (Komisja Europejska, 2022). Program Razem celuje wprost w tę drugą kategorię — prywatne majątki tych, którzy finansowali reżim Putina i na nim żyli.

Co już dziś trafia do Ukrainy?

Prawo międzynarodowe utrudnia bezpośrednią konfiskatę cudzych rezerw państwowych, więc Unia poszła najpierw po dochody, jakie te aktywa generują. Odsetki naliczone przez Euroclear od zamrożonego portfela przekroczyły w 2024 roku 6 mld euro, a bliska 5 mld euro część została przekazana Ukrainie. Pierwszy transfer tych „nadzwyczajnych przychodów" — 1,5 mld euro — Komisja uruchomiła w lipcu 2024 roku (Komisja Europejska, 2024). Na tej samej podstawie państwa G7 udzieliły Ukrainie pożyczki na 50 mld dolarów (Komisja Europejska — ERA Loans, 2024), spłacanej właśnie z przyszłych zysków od unieruchomionego majątku Rosji.

Debata idzie dziś dalej — o sięgnięcie po sam kapitał, nie tylko odsetki. Parlament Europejski analizował warianty przejęcia rosyjskich rezerw na rzecz odbudowy, ważąc korzyść wobec ryzyka prawnego i finansowego dla strefy euro (EPRS, 2025). Spór dotyczy skali i tempa, nie samej zasady, że koszt ma ponieść napastnik.

Skąd bierze się ten postulat: logika sprawiedliwości

Postulat nie powstał na potrzeby bieżącej debaty — już w stanowisku z 25 lutego 2022 roku, w pierwszych dniach inwazji, Rada Krajowa wezwała do zajęcia majątków rosyjskich i białoruskich oligarchów oraz wysokich urzędników reżimu na terenie Unii (Partia Razem, 2022). Rachunek za zniszczone miasta, szpitale i sieci energetyczne ma iść do tych, którzy je zniszczyli, i do tych, którzy z tego systemu władzy czerpali korzyści.

Jest w tym też druga myśl, obecna w rocznicowym stanowisku Razem z 2023 roku: odbudowa musi przebiegać w duchu solidarności i praw pracowniczych, a nie służyć wzbogaceniu garstki krajowych i zagranicznych oligarchów. Finansowanie z zajętych majątków i wspólnych funduszy jest sensowne tylko wtedy, gdy odbudowana Ukraina będzie należeć do jej mieszkańców, a nie do nowych beneficjentów prywatyzacji. Ta sama zasada — że dług i majątek nie mogą wpychać całych społeczeństw w ubóstwo — wraca w postulacie umorzenia długów Globalnego Południa.

Co proponuje Razem

Opowiadamy się za wsparciem wysiłku obronnego oraz odbudowy Ukrainy, niszczonej przez imperialistyczną agresję Rosji, w oparciu o unijne fundusze celowe oraz majątki rosyjskich oligarchów zajęte na terenie Unii Europejskiej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 3, partiarazem.pl

Odbudowa z unijnych funduszy celowych — wspólny, europejski instrument finansowania, a nie doraźne składki poszczególnych stolic.
Zajęte majątki rosyjskich oligarchów na poczet odbudowy — prywatne aktywa tych, którzy finansowali reżim i na nim żyli, mają iść na naprawę tego, co ten reżim zniszczył.
Rachunek pokrywają zamrożone aktywa Rosji — dochody z immobilizowanych rosyjskich rezerw trafiają do Ukrainy, zamiast obciążać budżety państw wspierających.
Odbudowa bez nowej oligarchizacji — środki mają służyć mieszkańcom Ukrainy i prawom pracowniczym, a nie tworzeniu kolejnej warstwy beneficjentów.