Program Partii Razem dla Europy i polityki zagranicznej w pigułce
Znoszenie barier handlowych zwykle reklamuje się jako korzyść dla wszystkich, ale w praktyce najczęściej służy najsilniejszym: korporacjom, które zbijają zyski na taniej pracy i słabych regulacjach. Razem odwraca tę perspektywę. Współpraca handlowa ma przede wszystkim chronić prawa pracowników, lokalnych producentów i środowisko, a globalne reguły podatkowe — kończyć ucieczkę kapitału do rajów podatkowych. Ten hub spina cztery fronty tej samej walki: od umowy z Mercosur, przez globalny CIT i raje podatkowe, po dług Globalnego Południa.
Umowa w obecnym kształcie tworzy nierówną grę, w której tracą rolnicy, klimat i demokratyczne procedury. Bezcłowy import taniej żywności z przemysłowych farm Mercosuru wywiera presję na polskich i unijnych rolników, którzy muszą przestrzegać norm jakości, dobrostanu zwierząt i ochrony klimatu. Do tego dochodzi wylesianie Amazonii, długie łańcuchy dostaw i omijanie demokratycznych procedur przez Komisję Europejską. Rada Krajowa Razem wezwała do odrzucenia umowy — argumenty rozkładamy w tekście UE–Mercosur: dlaczego Razem wzywa do odrzucenia.
Razem chce działać na dwóch poziomach naraz. Globalny minimalny CIT ma sprawić, że koncernom przestanie opłacać się przerzucanie zysków do jurysdykcji z niższą stawką — mechanizm i szacowane wpływy opisujemy w tekście globalny minimalny CIT. Ponieważ jednak unikanie opodatkowania to gra na skalę globalną, regulacje muszą mieć zasięg ponadnarodowy — pojedyncze państwo zawsze przegra z mobilnym kapitałem. Rozwijamy to w tekście raje podatkowe. Ten wątek łączy się bezpośrednio z luką dochodową polskiego budżetu, którą pokazujemy w tekście o 113 miliardach złotych różnicy wobec średniej unijnej.
TTIP pokazał, że umowy handlowe potrafią oddawać decyzje publiczne prywatnym arbitrom. Razem sprzeciwiał się TTIP przede wszystkim z powodu mechanizmu ISDS, który pozwalał korporacjom pozywać państwa przed prywatnymi trybunałami za regulacje chroniące pracowników, zdrowie czy środowisko. To ostrzeżenie wraca przy każdej kolejnej umowie — czym ISDS groził i co z tamtego sporu zostało, przypomina artykuł lekcje z TTIP.
Obsługa zadłużenia drenuje z najbiedniejszych państw pieniądze, których potrzebują na zdrowie, edukację i adaptację do zmian klimatu. Razem chce umorzenia długu zagranicznego szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa, tak samo jak długu Ukrainy — argumentację rozwijamy w tekście umorzyć długi Globalnego Południa.
Opowiadamy się za globalnym minimalnym podatkiem CIT, aby ukrócić wyzysk słabszych regionów i samowolę międzynarodowych koncernów oraz przeciwdziałać ucieczce kapitału z państw, gdzie operują, do rajów podatkowych.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 5, partiarazem.pl
Razem chce dążyć do umorzenia długu zagranicznego szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa. W 2023 roku kraje rozwijające się wydały na obsługę zadłużenia rekordowe 1,4 bln USD, a same odsetki skoczyły o niemal jedną trzecią do 406 mld USD — pieniądze zabrane zdrowiu, edukacji i klimatowi.
Partia Razem sprzeciwiła się umowie TTIP już w 2015 roku, bo mechanizm rozstrzygania sporów inwestor–państwo (ISDS) oddawał decyzje publiczne prywatnym arbitrom i groził mrożeniem demokratycznych regulacji. Do końca 2024 roku na świecie naliczono 1 401 takich sporów; w 143 (dane do końca 2023) inwestorzy żądali ponad miliarda dolarów.
Unikanie opodatkowania to gra rozgrywana globalnie — koncern przenosi zysk tam, gdzie podatek jest bliski zeru. Razem chce ukrócić ten proceder na poziomie UE i światowym, bo, jak zapisano w stanowisku o polityce zagranicznej, regulacje muszą mieć zasięg ponadnarodowy. W 2022 roku w rajach osiadło ~35% zagranicznych zysków korporacji.
Razem popiera globalny minimalny podatek CIT — wynegocjowany przez OECD/G20 na poziomie 15% i wdrożony w UE dyrektywą 2022/2523. Cel: odebrać wielkim koncernom opłacalność przerzucania zysków do rajów podatkowych i ukrócić ich samowolę. OECD szacuje globalny dodatkowy wpływ na 155–192 mld USD rocznie.
Rada Krajowa Partii Razem 5 grudnia 2024 wezwała do odrzucenia umowy handlowej UE–Mercosur. Bezcłowy import wołowiny i drobiu z farm przemysłowych Ameryki Południowej podważa dochody rolników trzymających unijne standardy, bezpieczeństwo żywnościowe i cele klimatyczne — a rachunek środowiskowy płacą lasy Amazonii.
