Prawo-Miedzynarodowe | Razem dla Europy

Skarga RPA przeciw Izraelowi w Hadze: dlaczego Razem chce, by Polska ją poparła

Mon, 20 Jul 2026 09:00:00 +0200

29 grudnia 2023 roku Republika Południowej Afryki wniosła przeciwko Izraelowi skargę przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, zarzucając mu naruszenie Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Partia Razem zajęła jasne stanowisko: polski rząd powinien przystąpić do postępowania i poprzeć skargę. Skarga nie przesądza wyroku: o tym, czy działania Izraela w Gazie spełniają prawną definicję ludobójstwa, ma dopiero rozstrzygnąć sam Trybunał. Rzecz w tym, by państwa, w tym Polska, nie stały bezczynnie wobec sygnałów ostrzegawczych, bo obowiązek zapobiegania ludobójstwu jest zarazem moralny i prawny.

Co zarzuca skarga RPA?

Skarga opiera się na faktach dotyczących skali zniszczeń w Gazie po 7 października 2023 roku oraz na publicznych wypowiedziach izraelskich polityków, wskazujących — zdaniem RPA — na intencję zniszczenia palestyńskiej ludności. Według danych przywołanych w styczniu 2024 roku w izraelskich ostrzałach i inwazji lądowej zginęło wówczas 21 tysięcy Palestynek i Palestyńczyków, w tym 7 tysięcy dzieci, a około 85% populacji Strefy Gazy zostało zmuszonych do ucieczki z domów (stanowisko Razem, styczeń 2024). To liczby ze stanu na początek 2024 roku, kiedy skargę składano.

RPA zwróciła się też o zastosowanie środków tymczasowych. W styczniu 2024 roku Trybunał uznał, że prawa Palestyńczyków wynikające z konwencji o ludobójstwie są „prawdopodobne", i nakazał Izraelowi między innymi zapobiegać aktom ludobójstwa oraz umożliwić dostarczanie pomocy humanitarnej (Amnesty International; MTS, sprawa nr 192). W maju 2024 roku Trybunał nakazał wstrzymanie ofensywy w Rafah (reporterzy rp.pl relacjonujący postanowienie MTS; MTS, sprawa nr 192).

Na czym polega stanowisko Razem?

Partia trzyma dwie rzeczy naraz. Z jednej strony stanowczo potępia ataki na izraelskich cywilów i przetrzymywanie zakładników przez Hamas i inne grupy zbrojne, uznając, że i te czyny powinny być przedmiotem postępowania przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Z drugiej — podkreśla, że żaden atak zbrojny nie może usprawiedliwiać naruszenia konwencji o ludobójstwie ani odmawiania ludności cywilnej dostępu do wody, żywności, leków i paliwa.

Razem osadza obecną sytuację w dłuższym kontekście: trwającej od dekad, nielegalnej w świetle prawa międzynarodowego okupacji terytoriów palestyńskich i wieloletniej blokady Gazy. Dlatego partia wezwała polski rząd, by przystąpił nie tylko do sprawy z powództwa RPA, ale też do postępowania opiniodawczego wszczętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji. Prawną kwalifikację partia konsekwentnie zostawia sądom — to Trybunał ma orzec, czy doszło do ludobójstwa, i jakie są konsekwencje przedłużającej się okupacji i osadnictwa.

Ta powściągliwość w słowach idzie w parze z konkretnym żądaniem politycznym: naciskiem Unii Europejskiej na Izrael, który przybrał między innymi formę europejskiej inicjatywy o zawieszenie umowy UE–Izrael. Ten sam standard prawa międzynarodowego, którego Razem domaga się wobec Rosji, opisujemy w tekście ścigać zbrodniarzy bez wyjątków.

Dlaczego to ważne dla Polski?

Konwencja o ludobójstwie nakłada na wszystkie państwa-strony obowiązek działania na rzecz zapobiegania zbrodni, a nie tylko jej karania po fakcie. Przystąpienie do postępowania jest więc dla Razem nie gestem wobec jednej ze stron konfliktu, lecz konsekwencją zasady, że globalny porządek oparty na prawie międzynarodowym jest gwarancją bezpieczeństwa wszystkich — także Polski, która sama powołuje się na to prawo, potępiając rosyjską agresję.

Co proponuje Razem

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Przystąpienie Polski do postępowania z powództwa RPA przeciwko Izraelowi przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości i poparcie skargi.
Przystąpienie do postępowania opiniodawczego ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji terytoriów palestyńskich.
Natychmiastowe zawieszenie broni, zakończenie ostrzałów i zapewnienie pomocy humanitarnej jako priorytet.
Rozliczenie zbrodni niezależnie od strony — potępienie ataków Hamasu i przetrzymywania zakładników wraz ze sprzeciwem wobec odpowiedzialności zbiorowej.

Źródła i dalsza lektura

Ścigać zbrodniarzy bez wyjątków: Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny

Sat, 18 Jul 2026 09:00:00 +0200

Polityka zagraniczna Razem stoi na jednej zasadzie: prawo międzynarodowe obowiązuje tak samo każdego. Polska ma je przestrzegać i ścigać zbrodniarzy wojennych bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael, czy ktokolwiek inny. To brzmi jak oczywistość, ale w praktyce polityki międzynarodowej rzadko nią bywa: sojusze i interesy zwykle decydują o tym, czyje zbrodnie się piętnuje, a czyje przemilcza. Razem odrzuca ten podwójny standard i domaga się jednej miary — dla Kremla i dla każdego innego rządu łamiącego prawo.

Skąd bierze się ta zasada?

Rozdział o polityce zagranicznej nie zostawia miejsca na wyjątki podyktowane geopolityką — zapisuje zasadę wprost:

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Konsekwencja tej zasady jest niewygodna dla każdej ze stron sceny politycznej. Wobec Rosji oznacza żądanie postawienia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym odpowiedzialnych za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie — Trybunał wydał nakaz aresztowania Władimira Putina 17 marca 2023 roku (Międzynarodowy Trybunał Karny). Wobec Izraela — poparcie postępowań przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości i domaganie się, by rząd RP do nich przystąpił.

Ta sama zasada wobec Rosji i wobec Izraela

Spójność widać, gdy zestawić oba przypadki. W sprawie rosyjskiej Razem od pierwszych dni inwazji domagało się zgłoszenia odpowiedzialnych do Międzynarodowego Trybunału Karnego i objęcia ich europejskimi nakazami aresztowania — mechanizm rozpisujemy w tekście ściganie zbrodni wojennych Rosji przed MTK. W sprawie Gazy ta sama logika każe poprzeć skargę RPA przeciwko Izraelowi w Hadze i naciskać na Unię, by wywiązała się z klauzuli praw człowieka w umowie z Izraelem, co przybrało formę europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Zasada obejmuje też potępienie zbrodni popełnianych przez stronę, którą akurat się wspiera. Razem, zdecydowanie stojąc po stronie Ukrainy, potępia zarazem terrorystyczne ataki Hamasu na izraelskich cywilów i przetrzymywanie zakładników. Prawo międzynarodowe zachowuje sens tylko wtedy, gdy stosuje się je wobec wszystkich jednakowo; gdy egzekwuje się je wybiórczo, staje się narzędziem bieżącej rozgrywki.

Dlaczego to leży w polskim interesie?

Polska powołuje się na prawo międzynarodowe, gdy potępia rosyjską agresję i domaga się rozliczenia jej sprawców. Ta sama argumentacja traci wiarygodność, jeśli wobec innych agresorów milkniemy. Globalny porządek oparty na poszanowaniu prawa i godności ludzkiej jest — jak ujmuje to stanowisko partii w sprawie Gazy — gwarantem bezpiecznej przyszłości, także naszej. Wybiórcze stosowanie prawa osłabia je jako narzędzie ochrony słabszych państw, do których w konfrontacji z mocarstwami należy również Polska.

Co proponuje Razem

Jeden standard prawa międzynarodowego wobec wszystkich agresorów, bez wyłączeń podyktowanych sojuszami.
Ściganie sprawców zbrodni w Ukrainie przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym i europejskimi nakazami aresztowania.
Poparcie postępowań przeciwko Izraelowi przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości i przystąpienie do nich Polski.
Symetryczne potępienie zbrodni niezależnie od tego, która strona się ich dopuszcza, wraz z potępieniem terroru i brania zakładników.
Wzmocnienie międzynarodowego sądownictwa karnego jako trwałego narzędzia rozliczania zbrodni.

Źródła i dalsza lektura

Zbrodnia agresji i zbrodnie wojenne przed MTK: stanowisko Razem

Thu, 16 Jul 2026 09:00:00 +0200

Gdy sprawcy jednej wojny pozostają bezkarni, próg przed rozpętaniem następnej opada — i właśnie dlatego Partia Razem od pierwszego dnia rosyjskiej inwazji domaga się, by osoby odpowiedzialne za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie trafiły przed Międzynarodowy Trybunał Karny, a wobec nich wydano nakazy aresztowania. Postulat opiera się na prostej zasadzie: prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, a najwyżsi decydenci muszą odpowiadać osobiście.

Czego domaga się Razem?

W stanowisku Rady Krajowej z 25 lutego 2022 roku, przyjętym w pierwszych godzinach inwazji, Razem wezwał do zgłoszenia odpowiedzialnych — od Putina i rosyjskiego rządu po dowódców Sił Zbrojnych — do Międzynarodowego Trybunału Karnego jako winnych zbrodni agresji i zbrodni wojennych. Partia domagała się też wydania wobec tych osób europejskiego nakazu aresztowania wraz z instrukcjami dla polskiej policji (Partia Razem, 2022).

Ta linia wpisuje się w szerszą, programową zasadę Razem — ściganie zbrodniarzy wojennych bez wyjątków dla sojuszników. Deklaracja programowa mówi o niej wprost: reguła ma obowiązywać bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael, czy ktokolwiek inny. Ten sam standard, przyłożony konsekwentnie do wszystkich, opisujemy w tekście o ściganiu zbrodniarzy bez wyjątków.

Nakaz aresztowania Putina — co orzekł MTK

To, o co Razem apelował w lutym 2022 roku, częściowo się ziściło. 17 marca 2023 roku Izba Przygotowawcza II Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała nakazy aresztowania Władimira Putina oraz rosyjskiej rzeczniczki praw dziecka Marii Lwowej-Biełowej (MTK, 2023). Zarzut dotyczy zbrodni wojennej bezprawnej deportacji i przemieszczania ludności — konkretnie ukraińskich dzieci — z okupowanych terenów do Federacji Rosyjskiej, kwalifikowanej z artykułów 8(2)(a)(vii) i 8(2)(b)(viii) statutu rzymskiego. Zdaniem sędziów istnieją uzasadnione podstawy, by przypisać Putinowi indywidualną odpowiedzialność karną, w tym z tytułu odpowiedzialności przełożonego.

Ranga orzeczenia wykracza poza pojedynczą sprawę. Sekretariat ONZ odnotował, że to pierwszy w historii nakaz aresztowania wydany wobec urzędującego przywódcy stałego członka Rady Bezpieczeństwa (UN News, 2023). Choć Rosja nie uznaje jurysdykcji MTK, nakaz oznacza, że w 125 państwach-stronach statutu rzymskiego Putin podlega aresztowaniu, co realnie ogranicza jego swobodę podróży i buduje precedens odpowiedzialności najwyższych decydentów.

Luka, której MTK sam nie domknie

Nakaz z Hagi dotyczy zbrodni wojennych, ale nie samej zbrodni agresji — czyli decyzji o rozpętaniu wojny. Ze względu na konstrukcję jurysdykcji MTK nie może w tej sprawie postawić rosyjskich przywódców przed sądem, i właśnie tę lukę ma wypełnić powoływany osobno trybunał. Grupa państw pod egidą Rady Europy uzgodniła instrumenty prawne Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie na spotkaniu we Lwowie 9 maja 2025 roku, a porozumienie podpisano w Strasburgu 25 czerwca 2025 roku; poszerzone porozumienie częściowe przyjęło 15 maja 2026 roku 36 państw oraz Unia Europejska (Rada Europy). Postulat Razem, mówiący łącznie o „zbrodni agresji i zbrodniach wojennych", trafnie rozróżniał obie ścieżki, zanim międzynarodowe instytucje ruszyły każdą z osobna.

Odpowiedzialność karna sprawców jest przy tym tylko jednym elementem szerszego stanowiska. Ta sama Rada Krajowa domagała się wsparcia ukraińskiej obronności, pomocy finansowej i humanitarnej oraz przygotowania procedur azylowych dla uchodźców — ściganie winnych i realna pomoc były traktowane jako części jednej odpowiedzi na agresję.

Co proponuje Razem

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Zgłaszanie sprawców do MTK — odpowiedzialnych za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie mają dosięgnąć procedury Trybunału w Hadze.
Nakazy aresztowania i egzekwowanie ich — wraz z instrukcjami dla polskich służb, tak by orzeczenia nie zostały na papierze.
Standard bez wyjątków — prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, także wśród sojuszników.
Odpowiedzialność najwyższych decydentów — ściganie ma sięgać osób podejmujących decyzje, a nie zatrzymywać się na wykonawcach.