Dlaczego integracja przez współistnienie kultur działa, a wymuszona asymilacja się nie sprawdza

Sat, 18 Jul 2026 09:00:00 +0200

Żądanie, by migrant wyparł się języka, religii i pochodzenia, rzadko owocuje lojalnością — częściej spycha człowieka na margines społeczeństwa, a stamtąd blisko już do podziałów, które ta polityka miała rzekomo zażegnać. Dla Razem dobrze prowadzona strategia integracyjna opiera się na współistnieniu różnych kultur, a nie na wymuszaniu porzucenia własnych korzeni. Chodzi o to, by uczyć języka i kultury polskiej, a zarazem nie wymazywać przymusowo tożsamości, z którą ludzie przyjeżdżają. To rozróżnienie ma praktyczne konsekwencje, bo od niego zależy, czy powtórzymy błędy Europy Zachodniej, czy je ominiemy.

Ilu migrantów Polska już dziś integruje?

Liczby pokazują, że mówimy o realnej, dużej grupie już obecnej w Polsce. Na koniec kwietnia 2024 roku Polska miała prawie 954 tys. beneficjentów ochrony czasowej z Ukrainy — drugą największą liczbę w całej Unii Europejskiej, po Niemczech (Eurostat). Do tego dochodzi ponad milion cudzoziemców pracujących legalnie i płacących składki. Integracja tych ludzi dzieje się już teraz, na każdym poziomie kontaktu z państwem — w urzędzie, w szkole i na rynku pracy — więc administracja mierzy się z nią na co dzień, długo zanim stanie się tematem przyszłych scenariuszy.

Co mówią dane o integracji?

Wbrew obiegowym lękom, integracja w Polsce i Europie Środkowej wcale nie wypada źle na tle kontynentu. Według wspólnego raportu OECD i Komisji Europejskiej „Settling In 2023” w krajach UE 62% imigrantów deklaruje co najmniej zaawansowaną znajomość języka kraju przyjmującego, a odsetek ten należy do najwyższych właśnie w Europie Środkowej (OECD/KE, „Indicators of Immigrant Integration 2023”).

Kluczowy jest jednak inny wynik: znajomość języka rośnie z czasem pobytu i z dostępem do nauki. Osoby osiedlone deklarują zaawansowaną znajomość języka niemal dwukrotnie częściej niż niedawno przybyłe (70% wobec 40% w UE), a udział w kursach językowych podnosi szansę na dobrą znajomość języka u tych, którzy przyjechali ze słabszym startem (OECD/KE, „Settling In 2023”). Znaczy to, że integracja rośnie z czasem i wsparciem, nie pod przymusem: państwo, które inwestuje w kursy języka i sprawną obsługę urzędową, dostaje wymierny efekt.

Dlaczego asymilacja produkuje podziały?

W stanowisku z 21 października 2024 roku Razem zarzuca rządowej strategii, że „myli politykę integracyjną z asymilacyjną” — straszy sytuacją na zachodzie Europy, a jednocześnie „powiela błędy, które do niej doprowadziły”. Mechanizm jest znany z badań nad europejskimi przedmieściami: przymusowa asymilacja, zamiast tworzyć „harmonijne społeczeństwo”, umacnia podziały i odcina mniejszości od reszty, tworząc — jak ujmuje to partia — „podatny grunt dla ekstremistów religijnych”.

Stąd sprzeciw Razem wobec dwóch rozwiązań rządowej strategii. Pierwsze to program przeciwdziałania radykalizacji religijnej skierowany „wyłącznie na cudzoziemcach”, który partia ocenia jako „nieuczciwe faworyzowanie jednej grupy religijnej”. Drugie to profil Centrów Integracji Cudzoziemców nastawionych głównie na obywateli Ukrainy i Białorusi, co — jak ostrzega Razem — „niesie ryzyko wykluczenia innych narodowości obecnych w Polsce”. Integracja, żeby działała, musi obejmować wszystkich, zamiast wybierać, kogo się integruje. Praktyczną stronę wchodzenia migrantów na rynek pracy opisujemy w tekście o rynku pracy cudzoziemców.

Co proponuje Razem

Zapewnimy sprawne mechanizmy integracji obcokrajowców. Zwiększymy liczbę tłumaczy w urzędach ds. cudzoziemców oraz możliwość nauki języka i kultury polskiej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 9, partiarazem.pl

Integracja przez współistnienie kultur — nauka języka i kultury polskiej z miejscem na złożone tożsamości, bez wymuszania porzucenia korzeni.
Sprawne mechanizmy integracji — więcej tłumaczy w urzędach ds. cudzoziemców i realny dostęp do kursów językowych, bo to one dają mierzalny efekt.
Programy dla wszystkich, nie dla wybranych narodowości — bez wykluczania grup spoza Ukrainy i Białorusi.
Koniec mylenia integracji z asymilacją — przymusowa asymilacja umacnia podziały i wypycha mniejszości na margines, zamiast budować zapowiadaną spójność.

Pozostałe wątki polityki migracyjnej zbieramy w dziale Migracje i azyl.

Integracja Migrantów | Razem dla Europy

Dlaczego integracja przez współistnienie kultur działa, a wymuszona asymilacja się nie sprawdza

Ilu migrantów Polska już dziś integruje?

Co mówią dane o integracji?

Dlaczego asymilacja produkuje podziały?

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura