Kto zapłaci za odbudowę Ukrainy? Zamrożone w UE aktywa Rosji

Tue, 14 Jul 2026 09:00:00 +0200

Odbudowa Ukrainy będzie kosztować setki miliardów euro, a fundamentalne pytanie brzmi, kto poniesie ten ciężar. Dla Razem odpowiedź jest prosta: rachunek ma zapłacić sam agresor i ci, którzy wzbogacili się na jego reżimie, a nie podatnicy państw, które i tak ponoszą koszty wojny. W programie zapisano finansowanie odbudowy z unijnych funduszy celowych oraz z majątków rosyjskich oligarchów zajętych na terenie Unii Europejskiej. Do tego dochodzi rachunek najcięższego kalibru — unieruchomione w europejskich depozytach rezerwy rosyjskiego banku centralnego, których dochody już dziś płyną do Kijowa.

Ile rosyjskich pieniędzy leży zamrożonych w Europie?

Po inwazji z lutego 2022 roku państwa zachodnie unieruchomiły rezerwy walutowe rosyjskiego banku centralnego. W samej Unii Europejskiej idzie to w około 210 mld euro, a licząc cały świat — blisko 260 mld euro (CEPR, 2024). Nie są one rozproszone: gros tej sumy, około 194 mld euro, spoczywa w jednym belgijskim depozycie papierów wartościowych — Euroclear. To niemal 85 proc. bilansu tej instytucji jest dziś związane z sankcjonowanymi rosyjskimi aktywami.

Odróżnić trzeba od tego majątki prywatne. Powołana przez Komisję Europejską grupa „Freeze and Seize" zajmowała się jachtami, nieruchomościami i kontami sankcjonowanych oligarchów; już w kwietniu 2022 roku Komisja raportowała zamrożenie aktywów oligarchów i podmiotów rosyjskich oraz białoruskich rzędu prawie 30 mld euro (Komisja Europejska, 2022). Program Razem celuje wprost w tę drugą kategorię — prywatne majątki tych, którzy finansowali reżim Putina i na nim żyli.

Co już dziś trafia do Ukrainy?

Prawo międzynarodowe utrudnia bezpośrednią konfiskatę cudzych rezerw państwowych, więc Unia poszła najpierw po dochody, jakie te aktywa generują. Odsetki naliczone przez Euroclear od zamrożonego portfela przekroczyły w 2024 roku 6 mld euro, a bliska 5 mld euro część została przekazana Ukrainie. Pierwszy transfer tych „nadzwyczajnych przychodów" — 1,5 mld euro — Komisja uruchomiła w lipcu 2024 roku (Komisja Europejska, 2024). Na tej samej podstawie państwa G7 udzieliły Ukrainie pożyczki na 50 mld dolarów (Komisja Europejska — ERA Loans, 2024), spłacanej właśnie z przyszłych zysków od unieruchomionego majątku Rosji.

Debata idzie dziś dalej — o sięgnięcie po sam kapitał, nie tylko odsetki. Parlament Europejski analizował warianty przejęcia rosyjskich rezerw na rzecz odbudowy, ważąc korzyść wobec ryzyka prawnego i finansowego dla strefy euro (EPRS, 2025). Spór dotyczy skali i tempa, nie samej zasady, że koszt ma ponieść napastnik.

Skąd bierze się ten postulat: logika sprawiedliwości

Postulat nie powstał na potrzeby bieżącej debaty — już w stanowisku z 25 lutego 2022 roku, w pierwszych dniach inwazji, Rada Krajowa wezwała do zajęcia majątków rosyjskich i białoruskich oligarchów oraz wysokich urzędników reżimu na terenie Unii (Partia Razem, 2022). Rachunek za zniszczone miasta, szpitale i sieci energetyczne ma iść do tych, którzy je zniszczyli, i do tych, którzy z tego systemu władzy czerpali korzyści.

Jest w tym też druga myśl, obecna w rocznicowym stanowisku Razem z 2023 roku: odbudowa musi przebiegać w duchu solidarności i praw pracowniczych, a nie służyć wzbogaceniu garstki krajowych i zagranicznych oligarchów. Finansowanie z zajętych majątków i wspólnych funduszy jest sensowne tylko wtedy, gdy odbudowana Ukraina będzie należeć do jej mieszkańców, a nie do nowych beneficjentów prywatyzacji. Ta sama zasada — że dług i majątek nie mogą wpychać całych społeczeństw w ubóstwo — wraca w postulacie umorzenia długów Globalnego Południa.

Co proponuje Razem

Opowiadamy się za wsparciem wysiłku obronnego oraz odbudowy Ukrainy, niszczonej przez imperialistyczną agresję Rosji, w oparciu o unijne fundusze celowe oraz majątki rosyjskich oligarchów zajęte na terenie Unii Europejskiej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 3, partiarazem.pl

Odbudowa z unijnych funduszy celowych — wspólny, europejski instrument finansowania, a nie doraźne składki poszczególnych stolic.
Zajęte majątki rosyjskich oligarchów na poczet odbudowy — prywatne aktywa tych, którzy finansowali reżim i na nim żyli, mają iść na naprawę tego, co ten reżim zniszczył.
Rachunek pokrywają zamrożone aktywa Rosji — dochody z immobilizowanych rosyjskich rezerw trafiają do Ukrainy, zamiast obciążać budżety państw wspierających.
Odbudowa bez nowej oligarchizacji — środki mają służyć mieszkańcom Ukrainy i prawom pracowniczym, a nie tworzeniu kolejnej warstwy beneficjentów.

Euroclear | Razem dla Europy

Kto zapłaci za odbudowę Ukrainy? Zamrożone w UE aktywa Rosji

Ile rosyjskich pieniędzy leży zamrożonych w Europie?

Co już dziś trafia do Ukrainy?

Skąd bierze się ten postulat: logika sprawiedliwości

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura