Czego Partia Razem żąda w sprawie długu Ukrainy?

Razem domaga się całkowitego umorzenia długu zagranicznego Ukrainy, żeby jego obsługa nie osłabiała zdolności obronnych kraju ani nie sabotowała powojennej odbudowy. Stanowisko to partia zajęła już w rocznicę inwazji, 24 lutego 2023 r. ( Partia Razem ).

Umorzyć dług Ukrainy, żeby obsługa rat nie sabotowała obrony

Q: Czy dług Ukrainy był już restrukturyzowany?

Tak. W sierpniu 2024 r. Ukraina uzgodniła z posiadaczami obligacji restrukturyzację papierów o wartości 20,5 mld dolarów z 37-procentową redukcją wartości nominalnej; obniża ona zadłużenie o ponad 8,5 mld dolarów, a koszty jego obsługi do 2033 r. o ponad 22 mld dolarów ( White & Case, 2024 ).

Kraj, który broni się przed inwazją, nie powinien co miesiąc wybierać między spłatą raty a zakupem amunicji. Dług zagraniczny Ukrainy trzeba umorzyć w całości — tego Razem domaga się wprost. Chodzi nie o gest solidarności, lecz o arytmetykę budżetu wojennego państwa: pieniądze wydane na odsetki od długu to te same środki, których zabraknie na obronę i usługi publiczne.

Dlaczego dług osłabia obronę i odbudowę?

Logikę tę Razem opisał już w pierwszych godzinach inwazji. W stanowisku z 25 lutego 2022 roku partia zwróciła uwagę, że Ukraina na obsługę długu międzynarodowego wydaje więcej niż na obronność, i zaapelowała, by koszty obsługi ukraińskiego długu publicznego przejął w całości Europejski Bank Centralny (Partia Razem, 2022). Rok później, w rocznicowym stanowisku z 24 lutego 2023 roku, sformułowanie stało się jeszcze ostrzejsze: partia nawołuje do całkowitego umorzenia długu zagranicznego Ukrainy, bo osłabia on finansowanie obrony i bieżącego funkcjonowania państwa, a po wojnie konieczność spłaty będzie sabotować odbudowę struktur państwowych i społecznych (Partia Razem, 2023).

Mechanizm jest znany z wielu gospodarek wychodzących z kryzysu. Wysokie raty wypychają z budżetu wydatki na wojsko, szpitale i infrastrukturę, a wierzyciele odzyskują pieniądze kosztem zdolności państwa do przetrwania. W warunkach wojny ten sam schemat oznacza mniej środków na obronę terytorium.

Co już zrobiono z długiem Ukrainy?

Międzynarodowe instytucje częściowo poszły w stronę, którą wskazuje Razem — choć drogą łagodniejszą niż pełne umorzenie. W marcu 2023 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy zatwierdził dla Ukrainy czteroletni program rozszerzonego finansowania (EFF) o wartości 15,6 mld dolarów, jako część pakietu wsparcia sięgającego 115 mld dolarów (MFW, 2023). Program przewidywał restrukturyzację zadłużenia jako warunek przywrócenia jego zdolności do spłaty; kolejne transze Fundusz uruchamiał po przeglądach, m.in. przy szóstej rewizji w grudniu 2024 roku (MFW, 2024).

Najdalej poszła restrukturyzacja obligacji z sierpnia 2024 roku. Ukraina uzgodniła z posiadaczami papierów wymianę 13 serii euroobligacji o łącznej wartości 20,5 mld dolarów, z 37-procentową redukcją wartości nominalnej. Operacja obniżyła zadłużenie o ponad 8,5 mld dolarów, a koszty jego obsługi do 2033 roku o ponad 22 mld dolarów; poparło ją 97,38 proc. obligatariuszy (White & Case, 2024). To najbardziej znacząca operacja oddłużeniowa ostatnich lat, przeprowadzona po to, by uwolnić środki na obronę i odbudowę.

Dlaczego częściowa ulga to jeszcze nie umorzenie

Redukcja o 37 proc. i wydłużenie terminów przynoszą Ukrainie oddech, ale zostawiają dług, który po wojnie znów zacznie ciążyć budżetowi. Restrukturyzacja z 2024 roku zawiera nawet klauzulę, która pozwala wierzycielom odzyskać część umorzonej kwoty, jeśli ukraińska gospodarka odbije się mocniej, niż zakłada MFW. Stanowisko Razem idzie dalej niż taka warunkowa ulga i domaga się rozwiązania trwałego — pełnego umorzenia, które nie wróci jako obciążenie w chwili, gdy kraj będzie odbudowywał zniszczone miasta i sieci.

Postulat łączy się bezpośrednio z pytaniem, kto sfinansuje odbudowę. Jeśli rachunek za wojnę ma ponieść agresor, a nie zaatakowany, to trzeba też zdjąć z Ukrainy ciężar spłacania wierzycieli w chwili, gdy walczy o przetrwanie. Tę samą zasadę — że dług nie może wpychać całych społeczeństw w ubóstwo — Razem stosuje wobec szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa.

Co proponuje Razem

Będziemy dążyć do umorzenia długu zagranicznego Ukrainy i szczególnie zadłużonych państw Globalnego Południa.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 6, partiarazem.pl

Całkowite umorzenie długu zagranicznego Ukrainy — rozwiązanie trwałe zamiast warunkowej ulgi, którą wierzyciele mogą częściowo odwrócić.
Obrona przed spłatą — środki, które dziś idą na obsługę zadłużenia, mają zasilać obronność i bieżące funkcjonowanie państwa.
Odbudowa bez pętli długu — po wojnie kraj nie może startować z odbudową, mając na karku raty osłabiające finanse publiczne.
Przejęcie kosztów obsługi przez instytucje europejskie — w stanowisku z 2022 r. Razem wskazał Europejski Bank Centralny jako podmiot, który mógłby przejąć te koszty.