Polska powinna poprzeć skargę RPA przeciwko Izraelowi w Hadze

29 grudnia 2023 roku Republika Południowej Afryki wniosła przeciwko Izraelowi skargę przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości, zarzucając mu naruszenie Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Partia Razem zajęła jasne stanowisko: polski rząd powinien przystąpić do postępowania i poprzeć skargę. Skarga nie przesądza wyroku: o tym, czy działania Izraela w Gazie spełniają prawną definicję ludobójstwa, ma dopiero rozstrzygnąć sam Trybunał. Rzecz w tym, by państwa, w tym Polska, nie stały bezczynnie wobec sygnałów ostrzegawczych, bo obowiązek zapobiegania ludobójstwu jest zarazem moralny i prawny.

Zarzuty skargi: fakty i wypowiedzi izraelskich polityków

Skarga opiera się na faktach dotyczących skali zniszczeń w Gazie po 7 października 2023 roku oraz na publicznych wypowiedziach izraelskich polityków, wskazujących — zdaniem RPA — na intencję zniszczenia palestyńskiej ludności. Według danych przywołanych w styczniu 2024 roku w izraelskich ostrzałach i inwazji lądowej zginęło wówczas 21 tysięcy Palestynek i Palestyńczyków, w tym 7 tysięcy dzieci, a około 85% populacji Strefy Gazy zostało zmuszonych do ucieczki z domów (stanowisko Razem, styczeń 2024). To liczby ze stanu na początek 2024 roku, kiedy skargę składano.

RPA zwróciła się też o zastosowanie środków tymczasowych. W styczniu 2024 roku Trybunał uznał, że prawa Palestyńczyków wynikające z konwencji o ludobójstwie są „prawdopodobne", i nakazał Izraelowi między innymi zapobiegać aktom ludobójstwa oraz umożliwić dostarczanie pomocy humanitarnej (Amnesty International; MTS, sprawa nr 192). W maju 2024 roku Trybunał nakazał wstrzymanie ofensywy w Rafah (reporterzy rp.pl relacjonujący postanowienie MTS; MTS, sprawa nr 192).

Na czym polega stanowisko Razem?

Partia trzyma dwie rzeczy naraz. Z jednej strony stanowczo potępia ataki na izraelskich cywilów i przetrzymywanie zakładników przez Hamas i inne grupy zbrojne, uznając, że i te czyny powinny być przedmiotem postępowania przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Z drugiej — podkreśla, że żaden atak zbrojny nie może usprawiedliwiać naruszenia konwencji o ludobójstwie ani odmawiania ludności cywilnej dostępu do wody, żywności, leków i paliwa.

Razem osadza obecną sytuację w dłuższym kontekście: trwającej od dekad, nielegalnej w świetle prawa międzynarodowego okupacji terytoriów palestyńskich i wieloletniej blokady Gazy. Dlatego partia wezwała polski rząd, by przystąpił nie tylko do sprawy z powództwa RPA, ale też do postępowania opiniodawczego wszczętego przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji (MTS, sprawa nr 186 — opinia doradcza z 19 lipca 2024). Prawną kwalifikację partia konsekwentnie zostawia sądom — to Trybunał ma orzec, czy doszło do ludobójstwa, i jakie są konsekwencje przedłużającej się okupacji i osadnictwa.

Ta powściągliwość w słowach idzie w parze z konkretnym żądaniem politycznym: naciskiem Unii Europejskiej na Izrael, który przybrał między innymi formę europejskiej inicjatywy o zawieszenie umowy UE–Izrael. Ten sam standard prawa międzynarodowego, którego Razem domaga się wobec Rosji, opisujemy w tekście ścigać zbrodniarzy bez wyjątków.

Dlaczego to ważne dla Polski?

Konwencja o ludobójstwie nakłada na wszystkie państwa-strony obowiązek działania na rzecz zapobiegania zbrodni, a nie tylko jej karania po fakcie. Przystąpienie do postępowania jest więc dla Razem prostą konsekwencją zasady, że globalny porządek oparty na prawie międzynarodowym jest gwarancją bezpieczeństwa wszystkich — także Polski, która sama powołuje się na to prawo, potępiając rosyjską agresję — a nie z sympatii wobec którejkolwiek ze stron konfliktu.

Co proponuje Razem

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Przystąpienie Polski do postępowania z powództwa RPA przeciwko Izraelowi przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości i poparcie skargi.
Przystąpienie do postępowania opiniodawczego ONZ w sprawie skutków prawnych izraelskiej okupacji terytoriów palestyńskich.
Natychmiastowe zawieszenie broni, zakończenie ostrzałów i zapewnienie pomocy humanitarnej jako priorytet.
Rozliczenie zbrodni niezależnie od strony — potępienie ataków Hamasu i przetrzymywania zakładników wraz ze sprzeciwem wobec odpowiedzialności zbiorowej.