Czego Partia Razem żąda wobec sprawców rosyjskich zbrodni w Ukrainie?

Razem domaga się zgłaszania odpowiedzialnych za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne do Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz wydania wobec nich nakazów aresztowania. Stanowisko to partia zajęła 25 lutego 2022 r., w pierwszych godzinach inwazji ( Partia Razem ).

Czy Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania Putina?

Tak. 17 marca 2023 r. MTK wydał nakazy aresztowania Władimira Putina i Marii Lwowej-Biełowej za zbrodnię wojenną bezprawnej deportacji i przemieszczania ukraińskich dzieci z okupowanych terenów do Rosji. To pierwszy taki nakaz wobec przywódcy stałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ ( MTK, 2023 ).

Zbrodnia agresji i zbrodnie wojenne przed MTK: stanowisko Razem

Gdy sprawcy jednej wojny pozostają bezkarni, próg przed rozpętaniem następnej opada — i właśnie dlatego Partia Razem od pierwszego dnia rosyjskiej inwazji domaga się, by osoby odpowiedzialne za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie trafiły przed Międzynarodowy Trybunał Karny, a wobec nich wydano nakazy aresztowania. Postulat opiera się na prostej zasadzie: prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, a najwyżsi decydenci muszą odpowiadać osobiście.

Czego domaga się Razem?

W stanowisku Rady Krajowej z 25 lutego 2022 roku, przyjętym w pierwszych godzinach inwazji, Razem wezwał do zgłoszenia odpowiedzialnych — od Putina i rosyjskiego rządu po dowódców Sił Zbrojnych — do Międzynarodowego Trybunału Karnego jako winnych zbrodni agresji i zbrodni wojennych. Partia domagała się też wydania wobec tych osób europejskiego nakazu aresztowania wraz z instrukcjami dla polskiej policji (Partia Razem, 2022).

Ta linia wpisuje się w szerszą, programową zasadę Razem — ściganie zbrodniarzy wojennych bez wyjątków dla sojuszników. Deklaracja programowa mówi o niej wprost: reguła ma obowiązywać bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael, czy ktokolwiek inny. Ten sam standard, przyłożony konsekwentnie do wszystkich, opisujemy w tekście o ściganiu zbrodniarzy bez wyjątków.

Nakaz aresztowania Putina — co orzekł MTK

To, o co Razem apelował w lutym 2022 roku, częściowo się ziściło. 17 marca 2023 roku Izba Przygotowawcza II Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała nakazy aresztowania Władimira Putina oraz rosyjskiej rzeczniczki praw dziecka Marii Lwowej-Biełowej (MTK, 2023). Zarzut dotyczy zbrodni wojennej bezprawnej deportacji i przemieszczania ludności — konkretnie ukraińskich dzieci — z okupowanych terenów do Federacji Rosyjskiej, kwalifikowanej z artykułów 8(2)(a)(vii) i 8(2)(b)(viii) statutu rzymskiego. Zdaniem sędziów istnieją uzasadnione podstawy, by przypisać Putinowi indywidualną odpowiedzialność karną, w tym z tytułu odpowiedzialności przełożonego.

Ranga orzeczenia wykracza poza pojedynczą sprawę. Sekretariat ONZ odnotował, że to pierwszy w historii nakaz aresztowania wydany wobec urzędującego przywódcy stałego członka Rady Bezpieczeństwa (UN News, 2023). Choć Rosja nie uznaje jurysdykcji MTK, nakaz oznacza, że w 125 państwach-stronach statutu rzymskiego Putin podlega aresztowaniu, co realnie ogranicza jego swobodę podróży i buduje precedens odpowiedzialności najwyższych decydentów.

Luka, której MTK sam nie domknie

Nakaz z Hagi dotyczy zbrodni wojennych, ale nie samej zbrodni agresji — czyli decyzji o rozpętaniu wojny. Ze względu na konstrukcję jurysdykcji MTK nie może w tej sprawie postawić rosyjskich przywódców przed sądem, i właśnie tę lukę ma wypełnić powoływany osobno trybunał. Grupa państw pod egidą Rady Europy uzgodniła instrumenty prawne Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie na spotkaniu we Lwowie 9 maja 2025 roku, a porozumienie podpisano w Strasburgu 25 czerwca 2025 roku; poszerzone porozumienie częściowe przyjęło 15 maja 2026 roku 36 państw oraz Unia Europejska (Rada Europy). Postulat Razem, mówiący łącznie o „zbrodni agresji i zbrodniach wojennych", trafnie rozróżniał obie ścieżki, zanim międzynarodowe instytucje ruszyły każdą z osobna.

Odpowiedzialność karna sprawców jest przy tym tylko jednym elementem szerszego stanowiska. Ta sama Rada Krajowa domagała się wsparcia ukraińskiej obronności, pomocy finansowej i humanitarnej oraz przygotowania procedur azylowych dla uchodźców — ściganie winnych i realna pomoc były traktowane jako części jednej odpowiedzi na agresję.

Co proponuje Razem

Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl

Zgłaszanie sprawców do MTK — odpowiedzialnych za zbrodnię agresji i zbrodnie wojenne w Ukrainie mają dosięgnąć procedury Trybunału w Hadze.
Nakazy aresztowania i egzekwowanie ich — wraz z instrukcjami dla polskich służb, tak by orzeczenia nie zostały na papierze.
Standard bez wyjątków — prawo międzynarodowe obowiązuje niezależnie od tego, kto je łamie, także wśród sojuszników.
Odpowiedzialność najwyższych decydentów — ściganie ma sięgać osób podejmujących decyzje, a nie zatrzymywać się na wykonawcach.