Europejska Inicjatywa Obywatelska „Sprawiedliwość dla Palestyny" (Justice for Palestine) jest formalnym instrumentem prawa unijnego: procedurą, która — inaczej niż krajowa petycja czy symboliczny apel — zobowiązuje Komisję Europejską do formalnej reakcji. Zgłoszona przez European Left Alliance — frakcję, w której zasiada europejska lewica — domagała się jednego: pełnego zawieszenia umowy stowarzyszeniowej między Unią Europejską a Izraelem z powodu łamania praw człowieka wobec Palestyńczyków. Zbiórkę podpisów zamknięto 15 lipca 2026 roku z wynikiem około 1,3 miliona. Partia Razem zbierała je w Polsce, bo żądanie inicjatywy jest dokładnie tym, co partia zapisała w programie: prawo międzynarodowe obowiązuje tak samo każdego, a zbrodniarzy wojennych trzeba ścigać bez względu na to, kto jest agresorem.
Czym jest europejska inicjatywa obywatelska?
Europejska Inicjatywa Obywatelska to jedyne narzędzie, którym obywatele UE mogą bezpośrednio zmusić Komisję Europejską do zajęcia się konkretną sprawą. Aby Komisja musiała formalnie odpowiedzieć, inicjatywa musi zebrać co najmniej milion ważnych podpisów w ciągu roku i przekroczyć progi krajowe w przynajmniej siedmiu państwach członkowskich. W odróżnieniu od krajowej inicjatywy uchwałodawczej czy zwykłej petycji skuteczna inicjatywa europejska uruchamia procedurę na poziomie całej Unii. „Sprawiedliwość dla Palestyny" przekroczyła progi w dziesięciu państwach (justiceforpalestine.eu), a milion podpisów zebrała szybciej niż jakakolwiek wcześniejsza inicjatywa.
Czego dokładnie żądała inicjatywa?
Sednem żądania było zawieszenie umowy stowarzyszeniowej UE–Izrael. Ta umowa reguluje handel i współpracę polityczną — w 2024 roku sam handel towarowy między UE a Izraelem sięgnął 42,6 mld € (justiceforpalestine.eu; Komisja Europejska, DG Trade) — i zawiera w artykule 2 klauzulę, zgodnie z którą współpraca opiera się na poszanowaniu praw człowieka i zasad demokratycznych (tekst układu, EUR-Lex). Organizatorzy argumentowali, że skoro Izrael tę klauzulę łamie, Unia ma podstawę prawną, by umowę zawiesić. Za takim naciskiem stanęli również eksperci ONZ, którzy wezwali do zawieszenia porozumienia jako „minimalnego wymogu" prawa międzynarodowego (OHCHR).
Skąd poparcie Razem?
Linia Razem wobec Izraela i Palestyny jest spisana od lat i spójna. W stanowisku z 2022 roku partia uznała, że izraelska polityka wobec Palestyńczyków spełnia kryteria zbrodni apartheidu według Konwencji o apartheidzie z 1973 roku i Statutu Rzymskiego, poparła międzynarodową kampanię Boycott, Divestment, Sanctions i domagała się „nacisku Unii Europejskiej, jako bliskiego partnera Izraela" (stanowisko Razem, 2022). Zbieranie podpisów pod inicjatywą o zawieszenie umowy jest praktycznym przedłużeniem tego postulatu.
Stanowisko partii trzyma się przy tym symetrii, której nie wolno gubić: Razem jednoznacznie potępia terrorystyczne ataki Hamasu na izraelskich cywilów i przetrzymywanie zakładników, a jednocześnie odmawia uznania, by cokolwiek usprawiedliwiało odpowiedzialność zbiorową wobec ludności Gazy (stanowisko Zarządu Krajowego, 2023). Prawną ocenę, czy działania Izraela spełniają definicję ludobójstwa, partia pozostawia Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości — sprawę tę rozwijamy w tekście skarga RPA przeciwko Izraelowi w Hadze. Ten sam standard partia stosuje wobec każdego agresora, co opisujemy w tekście ścigać zbrodniarzy bez wyjątków.
Co proponuje Razem
Polska powinna przestrzegać prawa międzynarodowego i ścigać zbrodniarzy wojennych — bez względu na to, czy agresorem jest Rosja, Izrael czy ktokolwiek inny.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Silna Polska w sprawiedliwej Europie”, pkt 4, partiarazem.pl
- Nacisk UE na Izrael, łącznie z gotowością zawieszenia umowy stowarzyszeniowej, gdy łamana jest jej klauzula praw człowieka.
- Poparcie dla kampanii BDS prowadzonej przez palestyńskie społeczeństwo obywatelskie, w brzmieniu przyjętym przez Radę Krajową w 2022 roku.
- Jeden standard prawa międzynarodowego — potępienie i rozliczenie zbrodni niezależnie od tego, która strona się ich dopuszcza, wraz z potępieniem ataków Hamasu i przetrzymywania zakładników.
- Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym i poparcie postępowań przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie praw narodu palestyńskiego.
Źródła i dalsza lektura
- Rejestr Europejskich Inicjatyw Obywatelskich — „Justice for Palestine" (nr 2025/000005)
- Justice for Palestine — strona kampanii (liczby, cele, progi)
- eunews — zamknięcie zbiórki 15 lipca 2026
- PAP — ponad 50 tys. podpisów zebranych w Polsce, m.in. przez Razem
- OHCHR — eksperci ONZ wzywają do zawieszenia umowy UE–Izrael
- Układ stowarzyszeniowy UE–Izrael (klauzula praw człowieka, art. 2), EUR-Lex
- Partia Razem — stanowisko ws. wydarzeń w Palestynie (2022): apartheid, BDS, nacisk UE
- Partia Razem — deklaracja programowa, „Silna Polska w sprawiedliwej Europie" (pkt 4)